ถาดและกล่องไม้เพื่อการหีบห่อผักและผลไม้สด
ดร. อมรรัตน์ สวัสดิทัต
เนื่องจากผักและผลไม้สดมีน้ำหนักเบา จึงได้มีการใช้ถาดและกล่องไม้เพื่อการหีบห่อและขนส่ง ซึ่งประสบ ผลสำเร็จอย่างสูง ก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ขนาดบรรจุภัณฑ์ที่ใช้เพื่อบรรจุผลิตผลสดมีมากกว่า 700 รูปแบบ
ในปี พ.ศ. 2518 ประชาคมเศรษฐกิจยุโรปได้ให้คำแนะนำที่ใช้ขนส่งระหว่างประเทศ ควรเป็นหน่วยย่อยของ แท่งรองรับสินค้า (ยาว x กว้าง) 1200 x 1000 มิลลิเมตร ขนาดของบรรจุภัณฑ์จึงควรเป็น 400 x 300, 500 x 300, 500 x 400 หรือ 600 x 400 มิลลิเมตร ซึ่งจะวางเรียงบนแท่นรองรับสินค้าดังกล่าวได้พอดี
การออกแบบและโครงสร้างของบรรจุภัณฑ์ควรเอื้ออำนวยต่อคุณสมบัติของผลิตผล การขนถ่ายและการขนส่ง โดยมีคุณสมบัติดังนี้
* มีช่องระบายอากาศเพื่อช่วยให้ผลิตผลสดอยู่เสมอ
* รวมหน่วยภาชนะบรรจุขนาดเดียวกันในรูปแบบที่เป็นสากล
* ป้องกันความเสียหายในการเก็บ การขนส่งและสิ่งแวดล้อมอื่นๆ
* ถาดควรมีการต้านแรงกดสูงในการวางซ้อนในคลังสินค้า
* ใช้กับเครื่องจักรสำหรับการขนส่งได้ เพื่อความสะดวกรวดเร็ว เนื่องจากผลิต ผลเน่าเสียง่าย
* ช่วยในการขาย สามารถแสดงตัวสินค้าได้ดีและดึงดูดผู้ซื้อ
* หากต้องการขนถ่ายผลิตผลสดเป็นจำนวนมาก อาจบรรจุได้ถึง 1,500 กิโลกรัม และวางซ้อนกันได้สูงถึง 67 ชั้น ฐานบรรจุภัณฑ์ประเภทนี้ควรมี ลักษณะ เป็นแท่นรองรับสินค้าเพื่อสะดวกในการเคลื่อนย้ายด้วยรถยก
ไม้ที่นำมาทำเป็นบรรจุภัณฑ์สำหรับพืชผลสดนั้น ควรมีความชื้นไม่เกินร้อยละ 20 และปราศจากเชื้อรา หากใช้การอบน้ำยาต้องสะอาดและไม่มีสารเคมี ตกค้าง หากอยู่ในสภาพไม่ดีไม่ควรนำมาใช้หมุนเวียน
เข่งไม้ไผ่
ดร. อมรรัตน์ สวัสดิทัต
ประเทศไทยอุดมไปด้วยป่าไม้ จึงมีการนำไม้ไผ่มาใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น ใช้ประโยชน์ในการก่อสร้าง ที่อยู่อาศัย ทำภาชนะต่างๆ สำหรับใช้ในครัวเรือน เครื่องจักสาน เฟอร์นิเจอร์และกระดาษ ผ่ที่นำมาใช้จัก สานเป็นภาชนะเพื่อการหีบห่อ หรือเรียกว่า เข่ง นั้นได้แก่ ไผ่ป่า ไผ่รวก และไผ่สีสุก ส่วนมากเข่งใช้เพื่อ บรรจุผักและผลไม้สด ผลิตผลประมง เครื่องปั้นดินเผา และสินค้าต่างๆ มากมายหลายชนิดเข่งมักมีโครง สร้างไม่แข็งแรง แต่ราคาถูก หาซื้อได้ง่าย
เข่งปากกว้าง
เข่งทรงกระบอก
เข่งกระหล่ำปลี
เข่งกระเทียม
เข่งผักกาด
รูปแบบของเข่งจะแตกต่างกันไป บางประเภทใช้เฉพาะในท้องถิ่น แต่ที่ใช้กันแพร่หลายและพบเห็น โดยทั่วไปคือ เข่งปากกว้าง เข่งทรงกระบอก (เข่งลำไย) เข่งกระเทียม เข่งกะหล่ำปลี เข่งผักกาด และ
ตารางแสดงคุณสมบัติและการใช้งานของเข่งต่างๆ
ประเภท |
ความจุ(ลิตร) |
การต้านแรงกด(กิโลกรัม แรง) |
ประเภทสินค้า |
แหล่งผลิต |
เข่งปากกว้าง |
11-237 |
80-220 |
ผัก,ผลไม้,ปลา, อาหาร |
ภาคกลาง,ใต้ |
เข่งทรงกระบอก |
40-188 |
700-900 |
ลำไย, หอม, มันฝรั่ง,กระเทียม, มะเขือเทศ |
ภาคเหนือ |
เข่งกระเทียม |
50-82 |
18-48 |
กระเทียม, ผัก |
ภาคเหนือ |
เข่งกะหล่ำปลี |
40-52 |
29 |
ผักต่างๆ |
ภาคเหนือ |
เข่งผักกาด |
55 |
22 |
ผักต่างๆ |
ภาคเหนือ |
เข่งเครื่องปั้นดินเผา ชื่อที่เรียกจำแนกตามรูปทรงหรือประเภทของสินค้า มีความแข็งแรงน้อย โดยเฉพาะการต้านแรงกดต่ำ จึงทำให้เกิดความเสียหาย แก่ผลิตผล มักต้องใช้วิธีการซ้อนชนิด คว่ำใบหงายใบ เพื่อลดการสูญเสียเข่งผักส่วนมากทำหน้าที่ รวบรวมผลิตผลเป็นหน่วยใหญ่ เพื่อความสะดวกใน การขนส่งเท่านั้น ด้วยเหตุนี้จึงไม่นิยมใช้เข่งสำหรับบรรจุสินค้าเพื่อการส่งออกไปยังประเทศที่พัฒนาแล้ว |
